Sinterklaas en prikkels: waarom het zo veel is voor je kind (en wat helpt)

Sinterklaas is een van de leukste feesten van het jaar. En voor veel kinderen ook een van de spannendste. Een man met een baard, een volle zaal, harde liedjes, een geheim en de vraag of je wel lief genoeg bent geweest. Bij een gevoelig kind loopt de emmer dan snel over.

Herken je dat je kind in november ineens drukker is, slecht slaapt of om niks boos wordt? Dan ben je echt niet de enige. In deze blog lees je wat er in het kinderbrein gebeurt en wat helpt, vóór, tijdens en na het bezoek van de Sint.

Gratis printable: wil je je kind rustig voorbereiden? Download Rustig naar de Sint, met een Sint-verhaal om samen voor te lezen, drie rustkaartjes voor in de jaszak en tips voor jou.

Waarom Sinterklaas zo veel prikkels geeft

Elk kind heeft een emmer voor prikkels. Geluid, licht, mensen, honger, moeheid en spanning vullen hem. Rust, spel, slaap en een veilige volwassene laten hem weer leeglopen. Hoe groot die emmer is, verschilt per kind.

Sinterklaas is geen avond, maar een seizoen van een paar weken. En in die weken komt er bijna elke dag iets bij:

• Spanning en verwachting. De schoen zetten, het journaal, het geheim. Komt hij wel? Krijg ik wat ik wil?
• Drukte en geluid. De intocht, het feest op school, de opvang, de sport, het werk van papa of mama en de visite bij opa en oma.
• Een ander ritme. Later naar bed, meer snoep, minder buitenspelen.
• Spannende figuren. Een grote man met een baard, Pieten die opeens om de hoek staan.

Elk moment op zich is leuk. Maar samen vullen ze de emmer sneller dan hij leegloopt.

Wat ouders rond Sinterklaas tegenkomen

Op opvoedsites en fora lees je elk jaar dezelfde verhalen:

• Kinderen die niet in slaap komen van de spanning.
• Kinderen die drukker en prikkelbaarder worden naarmate 5 december dichterbij komt.
• Kinderen die bang zijn voor de Sint of de Pieten en bij de intocht alleen nog in je jas willen kruipen.
• Een Sinterklaasjournaal dat voor sommige kinderen te spannend is.
• Een pakjesavond die anders loopt dan gedacht: de cadeaus zijn in vijf minuten uitgepakt en daarna volgen tranen of ruzie.

Herkenbaar? Dat zegt niets over jou als ouder en niets over je kind. Het zegt iets over hoeveel er in korte tijd op een jong brein afkomt.

Wat er in het kinderbrein gebeurt

Het deel van het brein dat plant, remt en emoties regelt, de prefrontale cortex, is bij kinderen nog volop in ontwikkeling. Het alarmsysteem, de amygdala, werkt wel al op volle kracht. Wordt het te veel, dan neemt dat alarm het over. Je kind kan dan niet meer goed nadenken of luisteren, en reageert met vechten (boos worden), vluchten (wegkruipen, wegrennen) of bevriezen (stil worden, niets meer zeggen).

Kruipt je kind weg, wordt het boos of ineens heel druk? Dat is geen onwil. Het is een brein dat zegt: het is even veel.

Wat dan helpt, is niet uitleggen of overtuigen, maar rust geven. Een jong kind kalmeert via een volwassene die zelf rustig is. Dat heet co-regulatie: jouw rustige stem en trage ademhaling helpen het zenuwstelsel van je kind om ook tot rust te komen.

Vóór: begin met een lege emmer

Hoe leger de emmer bij aankomst, hoe meer je kind aankan.

• Kies je Sint-momenten. Je kind hoeft niet naar elke intocht, elk feest en elke Sint-middag. Kies wat het belangrijkst is en sla de rest over. Dat raadt ook de GGD aan.
• Maak het voorspelbaar. Lees een verhaal over wat er gaat gebeuren een paar keer samen. Een aftelkalender laat zien hoeveel nachtjes het nog duurt en wanneer de schoen gezet mag worden. Weten wat er komt, geeft het brein rust.
• Houd het ritme vast. Vaste eet- en slaaptijden zijn juist nu goud waard. Een moe of hongerig brein raakt sneller vol.
• Houd de dag ervoor en de ochtend rustig. Geen boodschappen of visite vlak voor het feest.
• Doseer het journaal. Is het journaal spannend voor je kind, kijk dan alleen de samenvatting, kijk samen zodat je kunt uitleggen, of sla het over.
• Spreek een pauzeteken af. Een rustkaartje in de jaszak, of twee kneepjes in je hand. Zo kan je kind laten weten dat het te veel wordt, ook als praten niet meer lukt.

Tijdens: jij bent het rustige anker

• Volg het tempo van je kind. Van een afstandje kijken is ook meedoen. Ga bij de intocht niet vooraan staan als je kind het spannend vindt.
• Laat je kind zelf kiezen hoe het contact maakt. Zwaaien, een high five, iets vertellen of alleen kijken. Geen "geef Sinterklaas eens een hand".
• Neem iets vertrouwds mee. Een knuffel, een koptelefoon tegen het geluid of de lievelingstrui.
• Zorg voor eten en drinken. Een hongerig brein raakt sneller vol.
• Eerder weg is geen mislukking. Even naar buiten of eerder naar huis is goed luisteren naar je kind.

Kind bang voor Sinterklaas?

Angst voor de Sint of de Pieten komt veel voor, vooral bij jonge kinderen. Voor een peuter is een grote man met een baard en een stem door de microfoon gewoon heel veel.

• Neem het serieus. "Je hoeft niet bang te zijn" helpt niet. "Het is best spannend, hè? Ik blijf bij je" wel.
• Dwing niets. Op schoot zitten of een liedje zingen hoeft niet.
• Dreig niet met de Sint of Piet. "Piet ziet alles" of "anders krijg je de roe" maakt kinderen juist banger. De GGD raadt af om Piet als mede-opvoeder in te zetten.
• Maak het klein en vertrouwd. Prentenboeken, samen een tekening maken voor de Sint, of in een rustig moment met poppetjes naspelen wat er gaat gebeuren.

Slaapt je kind slecht en blijft het er veel over piekeren? Onderzoekers van de Erasmus Universiteit noemen dat een moment waarop je kunt overwegen om het geheim te vertellen.

Na: laat de emmer leeglopen

• Reken op een nadreun. Huilen of boosheid thuis betekent vaak: het was veel, en nu voelt het veilig genoeg om te ontladen.
• Kies iets rustigs. Een bad, voorlezen, tekenen of samen onder een deken.
• Pak de cadeaus rustig uit. Eén voor één, met tijd om te spelen. Spreek met familie af hoeveel cadeaus er komen, zodat het geen berg wordt.
• Praat erover als je kind daar zin in heeft. Soms komt dat pas de volgende dag.
• Een vroeg en voorspelbaar bedritueel helpt het brein alles te verwerken.

Sommige gezinnen vieren pakjesavond een paar dagen eerder. Dan is de spanning eerder voorbij en valt het feest niet op een drukke doordeweekse dag.

Een gevoelig kind, autisme of hsp

Alles in deze blog geldt nog sterker voor kinderen die gevoeliger zijn voor prikkels, zoals veel kinderen met autisme of kinderen die als hoogsensitief worden omschreven. Voorspelbaarheid, minder momenten en een duidelijke vluchtweg maken dan het verschil. Overleg ook met school of de opvang hoe het Sinterklaasfeest daar verloopt, zodat je je kind goed kunt voorbereiden.

Gratis printable: Rustig naar de Sint

Wil je je kind rustig voorbereiden? Met de gratis printable Rustig naar de Sint lees je samen het verhaal "Ik ga naar Sinterklaas!" in zes stapjes. Je kind krijgt drie rustkaartjes voor in de jaszak: even pauze, hand vast en naar huis. En jij hebt alle tips van vóór, tijdens en na het bezoek op één A4.

En na Sinterklaas komen Kerst en Oud en Nieuw. In de Decembergids lees je hoe je de emmer van je kind de hele maand in de gaten houdt.

Bronnen

• GGD Kennemerland. Sinterklaas, opvoedinformatie. Link
• Erasmus Universiteit Rotterdam. Sinterklaas: liegen of de waarheid vertellen? Link
• Ouders van Nu. Hoge verwachtingen van het Sinterklaasfeest: het valt bijna altijd tegen. Link
• Go-Kids. Heeft jouw kind last van spanning door Sinterklaas? Link
• NOS. Verontruste ouders krijgen persoonlijke mail van Sinterklaasjournaal. Link
• Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2011). The Whole-Brain Child. Bantam Books.